Մեխանիկա / Ձայն
Դհոլ․ ինչո՞ւ է կենտրոնը «դում» ասում, իսկ եզրը՝ «թակ»
Խփիր դհոլի թաղանթին տարբեր տեղերում, տես, թե ինչպես է այն տատանվում, և լսիր, թե ինչ ձայներից է կազմված հարվածը։
Ինչո՞ւ է այդպես
Դհոլի թաղանթը ձգված է պարաններով։ Թաղանթի ամեն կտորին հարևան կտորները քաշում են բոլոր կողմերից, և քանի դեռ թաղանթը հարթ է, այդ ուժերը հավասարակշռում են իրար։ Հարվածը թաղանթը ճկում է, և ձգման ուժերն սկսում են այն հետ քաշել։ Թաղանթն անցնում է հավասարակշռության դիրքը, ճկվում հակառակ կողմ և այսպես տատանվում։ Ալիքը թաղանթով տարածվում է v արագությամբ, որտեղ T-ն ձգման ուժն է եզրի մեկ մետրի վրա, σ-ն՝ մեկ քառակուսի մետր թաղանթի զանգվածը։
Թաղանթի եզրն ամրացված է և չի շարժվում։ Դրա համար թաղանթը կարող է տատանվել միայն այնպիսի ձևերով, որոնք «տեղավորվում են» շրջանի մեջ։ Ամեն ձև ունի անշարժ գծեր՝ հանգույցներ․ դրանք կենտրոնով անցնող տրամագծեր են և շրջանագծեր։ Հանգույցի մի կողմում թաղանթը բարձրանում է, մյուս կողմում՝ իջնում։ Այդ ձևերը տեսնում ես աջ կողմի նկարներում։
Ամեն ձև ունի իր հաճախությունը։ Այստեղ R-ը թաղանթի շառավիղն է, իսկ α-ն թիվ է, որը կախված է ձևից․ ամենապարզ ձևի համար այն 2,405 է, հաջորդների համար՝ 3,832, 5,136, 5,520։ Եթե ամենացածր ձայնը 110 Հց է, հաջորդները 175, 235 և 252 Հց են։
Համեմատիր լարի կամ դուդուկի հետ։ Նրանց ձայները հարաբերում են ինչպես 1 : 2 : 3 : 4, և ականջը դրանք ընկալում է որպես մեկ նոտա։ Դհոլի ձայները հարաբերում են ինչպես 1 : 1,59 : 2,14 : 2,30։ Դրանք իրար հետ չեն ձուլվում, և դհոլը չունի հստակ նոտա․ լսում ենք հարված, ոչ թե մեղեդի։
Ինչո՞ւ է հարվածի տեղը փոխում ձայնը։ Հարվածն արթնացնում է միայն այն ձևերը, որոնք այդ տեղում շարժվում են։ Կենտրոնով անցնում են գրեթե բոլոր ձևերի հանգույցները, և այնտեղ շարժվում են միայն կլոր, ցածր ձևերը․ ստացվում է խուլ «դում»։ Եզրին մոտ ցածր ձևերը գրեթե չեն շարժվում, իսկ բարձրերը շարժվում են․ ստացվում է զիլ «թակ»։
Դհոլի ձայնը կարելի է փոխել։ Որքան ուժեղ է ձգված թաղանթը, այնքան արագ է ալիքը և բարձր է ձայնը․ ձգումը չորս անգամ մեծացնելիս հաճախությունը կրկնապատկվում է։ Փոքր դհոլը հնչում է ավելի բարձր, քան մեծը։ 36 սմ տրամագծով դհոլը 110 Հց ձայն է տալիս, երբ ալիքի արագությունը թաղանթի վրա մոտ 52 մ/վ է։
Իսկ եթե…
- ?
Դհոլահարը նվագելուց առաջ հաճախ տաքացնում է թաղանթը։ Ի՞նչ է փոխվում և ինչո՞ւ։
- ?
Կենտրոնին խփելիս 2-րդ ձևը բոլորովին չի հնչում։ Ինչո՞ւ։
- ?
Դուդուկով կարելի է մեղեդի նվագել, դհոլով՝ ոչ։ Ինչո՞վ են տարբերվում նրանց հնչյունները։
- ?
Ինչպե՞ս կփոխվի ձայնը, եթե դհոլը լինի երկու անգամ մեծ, իսկ թաղանթը ձգված լինի նույն ուժով։
Մասնակիցների փորձը
0 մեկնաբանությունԻ՞նչ արեցիր, ի՞նչ ստացվեց, ի՞նչը փոխեցիր։ Քո փորձը կարող է օգնել հաջորդին։
Մեկնաբանություն գրելու համար մուտք գործիր։ Կարդալը բաց է բոլորի համար։
Մուտք գործել Հաշիվ չունե՞ս։ Նույն էջում կարող ես ստեղծել այն էլ. հասցեով կամ Google-ով։ Կանոններ