Ջերմադինամիկա և վիճակագրական ֆիզիկա / Ջերմություն
Սուրճը ջազվեում․ ե՞րբ է բարձրանում փրփուրը
Պահիր ջազվեն կրակի վրա և վեր քաշիր ճիշտ պահին, որ սուրճը չթափվի։
Ի՞նչ ես տեսնում
Հայկական սուրճը եփում են ջազվեում՝ բաց կրակի վրա, և ամբողջ արվեստը ճիշտ պահը բռնելն է։ Բռնիր ջազվեի բռնակից և մոտեցրու կրակին։ Ջուրը տաքանում է, փրփուրը բարձրանում է, և եթե չհասցնես վեր քաշել, սուրճը կթափվի։ Հետո փորձիր նույնը Սևանի ափին և Արագածի վրա։
Ինչո՞ւ է այդպես
Կրակից ստացած ջերմությունը նախ տաքացնում է ջազվեի հատակը, իսկ տաք ջուրը, լինելով ավելի թեթև, բարձրանում է վեր, և նրա տեղը գալիս է սառը ջուրը։ Այս շրջապտույտը կոչվում է կոնվեկցիա, և հենց դա է խառնում սուրճը։ Եռալուն մոտ ջրում առաջանում են գոլորշու և գազի պղպջակներ, դրանք խրվում են սուրճի մանր փոշու մեջ և փրփուրը հրում վեր։ Ջրի եռման ջերմաստիճանը կախված է օդի ճնշումից, իսկ լեռներում ճնշումը փոքր է։ Երևանում ջուրը եռում է մոտ 97 աստիճանում, Սևանի ափին՝ մոտ 94, Արագածի գիտակայանում՝ մոտ 89 աստիճանում։
Փորձիր ինքդ
- 1
Ջազվեն դիր ուղիղ կրակին և հետևիր ջերմաստիճանին։ Ո՞ր աստիճանից է փրփուրը սկսում բարձրանալ։
- 2
Փորձիր փրփուրը երեք անգամ բարձրացնել մինչև եզրը՝ առանց սուրճը թափելու։
- 3
Ջազվեն պահիր կրակից մի քիչ բարձր։ Ինչո՞ւ է ջերմաստիճանը կանգ առնում և այլևս չի բարձրանում։
- 4
Նույն սուրճը եփիր Արագածի վրա։ Ավելի շո՞ւտ է փրփուրը բարձրանում, թե՞ ավելի ուշ։
Իսկ եթե…
- ?
Լեռներում ճաշը ավելի դանդաղ է եփվում, թեև ջուրը ավելի շուտ է եռում։ Ինչո՞ւ։
- ?
Ինչո՞ւ են ջազվեն պատրաստում պղնձից, իսկ բռնակը՝ փայտից։
Մասնակիցների փորձը
0 մեկնաբանությունԻ՞նչ արեցիր, ի՞նչ ստացվեց, ի՞նչը փոխեցիր։ Քո փորձը կարող է օգնել հաջորդին։
Մեկնաբանություն գրելու համար մուտք գործիր։ Կարդալը բաց է բոլորի համար։
Մուտք գործել Հաշիվ չունե՞ս։ Նույն էջում կարող ես ստեղծել այն էլ. հասցեով կամ Google-ով։ Կանոններ