Ատոմային և միջուկային ֆիզիկա / Ռադիոակտիվություն
Ադիբուդի․ ի՞նչ է կիսատրոհման պարբերությունը
Տաքացրու եգիպտացորենը և տես, թե ինչ օրենքով են պայթում հատիկները և տրոհվում ատոմները։
Ի՞նչ ես տեսնում
Թավայի մեջ հարյուր հատիկ եգիպտացորեն կա։ Ոչ ոք չի կարող ասել, թե որ հատիկը կպայթի հաջորդը, բայց բոլորը գիտեն, որ շուտով գրեթե բոլորը պայթած կլինեն։ Ճիշտ այդպես են իրենց պահում ռադիոակտիվ ատոմները։ Ձախում թավան է, աջում՝ հարյուր ատոմ։ Ընտրիր կրակը և հետևիր գրաֆիկին։
Ինչո՞ւ է այդպես
Ռադիոակտիվ ատոմի միջուկն անկայուն է և ինչ-որ պահի տրոհվում է՝ դառնալով ուրիշ տարրի միջուկ։ Թե երբ դա կլինի, հնարավոր չէ կանխատեսել։ Ատոմը չի ծերանում․ հազար տարի ապրած ատոմը հաջորդ վայրկյանին տրոհվելու ճիշտ նույն հավանականությունն ունի, ինչ նոր առաջացածը։ Բայց երբ ատոմները շատ են, պատահականությունը վերածվում է ճշգրիտ օրենքի։ Որոշակի ժամանակում տրոհվում է ատոմների կեսը, նույնքան ժամանակ անց՝ մնացածի կեսը, հետո՝ նորից կեսը։ Այդ ժամանակը կոչվում է կիսատրոհման պարբերություն, և ամեն իզոտոպ ունի իրենը․ ածխածին-14-ինը 5730 տարի է, ուրան-238-ինը՝ 4,5 միլիարդ տարի։ Դրա շնորհիվ ռադիոակտիվ ատոմները ժամացույց են․ չափելով, թե հին փայտի մեջ որքան ածխածին-14 է մնացել, գիտնականները որոշում են նրա տարիքը։
Փորձիր ինքդ
- 1
Ընտրիր միջին կրակը և հետևիր։ Քանի՞ վայրկյանում պայթեց հատիկների կեսը։ Իսկ ե՞րբ մնաց քառորդը։
- 2
Մի քանի անգամ սեղմիր «Նոր բուռ»։ Նույն հատիկնե՞րն են առաջինը պայթում։ Իսկ գրաֆիկը նույնն է՞ մնում։
- 3
Համեմատիր ոսկեգույն գիծը օրենքի հետ սկզբում, երբ հատիկները շատ են, և վերջում, երբ մնացել են մի քանիսը։ Ե՞րբ է օրենքն ավելի ճշգրիտ։
- 4
Ուժեղացրու կրակը։ Ի՞նչ փոխվեց, և ի՞նչ մնաց նույնը։
Իսկ եթե…
- ?
Հարյուր ատոմից երկու կիսատրոհման պարբերություն անց մնում է մոտ քսանհինգը։ Կարո՞ղ է պատահել, որ մնա երեսունը։ Իսկ ոչ մե՞կը։
- ?
Հնագույն կրակատեղիի ածուխի մեջ ածխածին-14-ը չորս անգամ քիչ է, քան կենդանի ծառի մեջ։ Քանի՞ տարեկան է կրակատեղին։
Մասնակիցների փորձը
0 մեկնաբանությունԻ՞նչ արեցիր, ի՞նչ ստացվեց, ի՞նչը փոխեցիր։ Քո փորձը կարող է օգնել հաջորդին։
Մեկնաբանություն գրելու համար մուտք գործիր։ Կարդալը բաց է բոլորի համար։
Մուտք գործել Հաշիվ չունե՞ս։ Նույն էջում կարող ես ստեղծել այն էլ. հասցեով կամ Google-ով։ Կանոններ