Մեխանիկա / Հեղուկներ
Պուլպուլակ․ որքա՞ն բարձր կթռչի շիթը
Լցրու բաքը, գուշակիր շիթի բարձրությունը և տես, թե ինչու իսկական շիթը չի հասնում ջրի մակարդակին։
Ինչո՞ւ է այդպես
Հետևենք մեկ կիլոգրամ ջրի։ Բաքի մակերևույթին այն գրեթե անշարժ է և ծորակից H բարձր է, ուստի ունի բարձրության (պոտենցիալ) էներգիա։ Ծորակի մոտ բարձրությունը զրո է, և ամբողջ էներգիան դարձել է շարժման (կինետիկ) էներգիա։ Եթե ճանապարհին ոչինչ չի կորել, այս երկուսը հավասար են։ Սա էներգիայի պահպանման օրենքն է, իսկ հեղուկների համար այն կոչվում է Բեռնուլիի հավասարում։
Ստացված արագությունը կոչվում է Տորիչելիի բանաձև։ Նույն արագությունը կունենար քարը, եթե ազատ ընկներ H բարձրությունից։ Զանգվածը m կրճատվեց․ արագությունը կախված է միայն ջրի մակարդակից։ Երբ H = 1,5 մ, ստացվում է v ≈ 5,4 մ/վ։
Ջուրը խողովակի մեջ հրում է ճնշումը։ Բաքի հատակին ջրի սյունը ճնշում է իր կշռով, և որքան բարձր է սյունը, այնքան մեծ է ճնշումը։ Այստեղ ρ-ն ջրի խտությունն է՝ 1000 կգ/մ³։ Երբ H = 1,5 մ, ճնշումը մոտ 15 000 Պա է՝ մթնոլորտային ճնշման մոտ մեկ յոթերորդը։
Ծորակից դուրս գալուց հետո ամեն կաթիլի վրա ազդում է միայն ծանրության ուժը, որն ուղղված է ներքև։ Կաթիլը վեր է թռչում և ամեն վայրկյան կորցնում է մոտ 10 մ/վ արագություն։ Գագաթին արագությունը զրո է, և շարժման ամբողջ էներգիան նորից դարձել է բարձրության էներգիա։
Ուրեմն առանց կորուստների շիթը բարձրանում է ճիշտ մինչև բաքի ջրի մակարդակը, ոչ ավելի բարձր և ոչ ավելի ցածր։ Նույն պատճառով հաղորդակից անոթներում ջուրը կանգնում է նույն մակարդակին։ Ավելի բարձր շիթը չի կարող թռչել․ դրա համար էներգիա չկա։
Իրական խողովակում ջուրը շփվում է պատերին, իսկ ծնկներում ու ծորակում առաջանում են մրրիկներ։ Շփումը խլում է էներգիայի մի մասը և դարձնում ջերմություն։ Ջուրը տաքանում է, բայց աննկատ․ կես մետր բարձրություն կորցնելիս՝ ընդամենը մոտ 0,001 աստիճանով։ Այդ կորուստը համեմատական է ջրի արագության քառակուսուն, ուստի այն կարելի է գրել որպես շիթի շարժման էներգիայի K մաս։ Որքան մեծ է K-ն, այնքան ցածր է շիթը։
Խողովակի շփման կորուստը մեծ է, երբ խողովակը երկար է (L) և նեղ (D), և երբ ջուրը նրա մեջ արագ է հոսում։ Վայրկյանում խողովակով անցնում է նույնքան ջուր, որքան ծորակի d տրամագծով անցքով։ Ուստի լայն խողովակում ջուրը հոսում է դանդաղ, և կորուստը փոքր է։ Խողովակը երկու անգամ լայնացնելիս շփման կորուստը փոքրանում է 32 անգամ։
Իսկ եթե…
- ?
Շատրվանը սնվում է լճից և պոմպ չունի։ Նրա շիթը կարո՞ղ է բարձրանալ լճի մակարդակից վեր։
- ?
Ինչո՞ւ են ջրաշտարակներն ու քաղաքի ջրամբարները դնում բարձր տեղում։
- ?
Լուսնի վրա ծանրության ուժը վեց անգամ թույլ է։ Նույն բաքից իդեալական շիթն այնտեղ ավելի բա՞րձր կթռչի։
- ?
Եթե ծորակի անցքը մատով կիսով չափ փակես, իսկական պուլպուլակի շիթն ավելի հեռու է թռչում, թեև ջրի մակարդակը նույնն է։ Ինչո՞ւ։
Մասնակիցների փորձը
0 մեկնաբանությունԻ՞նչ արեցիր, ի՞նչ ստացվեց, ի՞նչը փոխեցիր։ Քո փորձը կարող է օգնել հաջորդին։
Մեկնաբանություն գրելու համար մուտք գործիր։ Կարդալը բաց է բոլորի համար։
Մուտք գործել Հաշիվ չունե՞ս։ Նույն էջում կարող ես ստեղծել այն էլ. հասցեով կամ Google-ով։ Կանոններ