Աստղագիտություն / Աստղագիտություն
Ձողի ստվերը դպրոցի բակում․ որտե՞ղ կլինի մեկ ժամ հետո
Նշիր, թե ուր կհասնի ձողի ստվերի ծայրը մեկ ժամից, հետո տես ամբողջ օրվա ճանապարհը և համեմատիր հունիսը դեկտեմբերի հետ։
Ինչո՞ւ է այդպես
Լույսը տարածվում է ուղիղ գծով։ Ձողի գագաթի վրայով անցնող ճառագայթը, ձողը և ստվերը կազմում են ուղղանկյուն եռանկյուն։ Եթե ձողի բարձրությունը h է, իսկ արևի բարձրությունը հորիզոնից α անկյուն է, ստվերի երկարությունը L-ը ստացվում է այսպես։ Երբ արևը 45° բարձր է, ստվերը հավասար է ձողին։ Որքան ցածր է արևը, այնքան երկար է ստվերը։
Կեսօրին արևն ամենաբարձրն է։ Նրա բարձրությունը կախված է տեղի աշխարհագրական լայնությունից φ և տարվա օրից։ Երկրի առանցքը թեքված է 23,4°-ով, ուստի արևի թեքումը δ-ն տարվա ընթացքում փոխվում է +23,4°-ից (հունիսի 21) մինչև −23,4° (դեկտեմբերի 21), իսկ գիշերահավասարի օրերին զրո է։
Երևանի լայնությունը 40,2° է։ Հունիսի 21-ի կեսօրին արևը 73° բարձր է, և մեկ մետրանոց ձողի ստվերը ընդամենը 30 սմ է։ Մարտի 21-ին արևը 50° բարձր է, ստվերը՝ 84 սմ։ Դեկտեմբերի 21-ին արևը բարձրանում է միայն 26°, և ստվերը երկու մետր է՝ ձողից երկու անգամ երկար։
Օրվա ընթացքում Երկիրը պտտվում է ժամում 15°-ով, և արևի բարձրությունը փոխվում է։ Այստեղ t-ն ժամանակն է, իսկ t₀-ն՝ կեսօրի պահը։ Կեսօրից առաջ արևը արևելքում է, և ստվերն ընկնում է արևմուտք։ Կեսօրին արևը ուղիղ հարավում է, և ստվերը ցույց է տալիս հյուսիս։ Կեսօրից հետո ստվերը թեքվում է արևելք։
Ստվերի ծայրը օրվա ընթացքում գծում է կոր գիծ։ Ամռանը այն կորանում է դեպի ձողը, ձմռանը՝ ձողից հեռու, իսկ գիշերահավասարի օրը դառնում է ուղիղ գիծ արևմուտքից արևելք։ Եթե գծի վրա նշես ժամերը, կստանաս արևի ժամացույց։
Երևանում ամենակարճ ստվերը լինում է ոչ թե 12-ին, այլ մոտ 13-ին։ Ժամացույցները ցույց են տալիս ժամային գոտու ժամանակը, իսկ Երևանը գտնվում է իր գոտու միջին միջօրեականից 15,5° արևմուտք։ Արևին այդ անկյունն անցնելու համար պետք է մոտ մեկ ժամ։ Սա կարող ես ստուգել ինքդ․ խրիր ձող հարթ տեղում, կես ժամը մեկ նշիր ստվերի ծայրը և գտիր ամենակարճը։ Այն ցույց կտա ուղիղ հյուսիս։
Իսկ եթե…
- ?
Գիշերահավասարի օրը ստվերի ծայրը գծում է ուղիղ գիծ։ Ինչո՞ւ հենց այդ օրը։
- ?
Ինչպե՞ս ձողի ստվերով գտնել հյուսիսը առանց կողմնացույցի։
- ?
Հասարակածի մոտ լինում են օրեր, երբ կեսօրին ձողը ստվեր չի գցում։ Երևանում այդպիսի օր կա՞։ Ինչո՞ւ։
- ?
Նույն օրը և նույն պահին դու չափում ես ձողի ստվերը Երևանում, իսկ ընկերդ՝ ավելի հարավ գտնվող քաղաքում։ Ո՞ւմ ստվերն ավելի կարճ կլինի։ Ինչպե՞ս դրանով կարելի է չափել Երկրի չափը։
Մասնակիցների փորձը
0 մեկնաբանությունԻ՞նչ արեցիր, ի՞նչ ստացվեց, ի՞նչը փոխեցիր։ Քո փորձը կարող է օգնել հաջորդին։
Մեկնաբանություն գրելու համար մուտք գործիր։ Կարդալը բաց է բոլորի համար։
Մուտք գործել Հաշիվ չունե՞ս։ Նույն էջում կարող ես ստեղծել այն էլ. հասցեով կամ Google-ով։ Կանոններ