Էլեկտրամագնիսականություն / Էլեկտրական շղթա
Տրոլեյբուս․ ինչո՞ւ են նրա գլխավերևում երկու լար
Իջեցրու տրոլեյբուսի ձողերից մեկը, տես, թե ինչ է լինում շարժիչի հետ, և հետևիր հոսանքի ճանապարհին։
Ինչո՞ւ է այդպես
Էլեկտրական հոսանքը լիցքերի կարգավորված շարժումն է։ Որպեսզի լիցքերն անընդհատ շարժվեն, նրանց պետք է փակ ճանապարհ․ աղբյուրի դրական սեղմակից՝ սպառիչով մինչև բացասական սեղմակը։ Այդ ճանապարհը կոչվում է էլեկտրական շղթա։ Եթե շղթան մի տեղում բաց է, հոսանքը դադարում է միանգամից ամբողջ շղթայում, ոչ թե միայն բացված տեղում։
Տրոլեյբուսի շղթան երկար է։ Ենթակայանից հոսանքը գնում է դրական լարով, ձողով իջնում է տրոլեյբուսի մեջ, անցնում շարժիչով, երկրորդ ձողով բարձրանում և բացասական լարով վերադառնում ենթակայան։ Ուստի պետք է երկու լար և երկու ձող․ մեկը տանելու, մյուսը հետ բերելու համար։
Տրամվայն ունի միայն մեկ լար, որովհետև նրա հոսանքը վերադառնում է պողպատե անիվներով և ռելսերով։ Տրոլեյբուսի անիվները ռետինից են, իսկ ռետինը հոսանք չի անցկացնում։ Ասֆալտով վերադարձի ճանապարհ չկա, և այն փոխարինում է երկրորդ լարը։
Որքան հոսանք է անցնում շարժիչով՝ որոշում է Օհմի օրենքը, որտեղ U-ն լարումն է, R-ը՝ դիմադրությունը։ Շարժիչի հզորությունը լարման և հոսանքի արտադրյալն է։ Երբ U = 600 Վ և I = 100 Ա, հզորությունը 60 000 Վտ է՝ 60 կՎտ։ Տեղից շարժվելիս հոսանքը մի քանի անգամ մեծ է։
Շարժիչն այդ հզորությամբ անիվների միջոցով հրում է տրոլեյբուսն առաջ։ Քարշի ուժը կարելի է գտնել հզորությունից և արագությունից․ 60 կՎտ հզորությամբ և 40 կմ/ժ (մոտ 11 մ/վ) արագությամբ այն մոտ 5400 Ն է։ Հավասարաչափ գնալիս այս ուժը հավասարակշռում է դիմադրության ուժերը՝ անիվների գլորման շփումը և օդի դիմադրությունը։
Երբ ձողն իջնում է, շղթան բացվում է․ հոսանքը զրո է, հզորությունը զրո է, և քարշի ուժն էլ զրո է։ Մնում են միայն դիմադրության ուժերը, որոնք դանդաղեցնում են տրոլեյբուսը, մինչև այն կանգնի։ Այն լարում, որին մյուս ձողը դեռ հպվում է, նույնպես հոսանք չկա։
Մարտկոցն էլ հոսանքի աղբյուր է, միայն թե գտնվում է տրոլեյբուսի ներսում։ Նրա դրական սեղմակից հոսանքը գնում է շարժիչին և վերադառնում բացասական սեղմակին։ Շղթան փակվում է տրոլեյբուսի մեջ, և լարեր պետք չեն։ Երևանի նոր տրոլեյբուսները լիցքավորված մարտկոցով կարող են անցնել մոտ 60 կիլոմետր, իսկ լարերի տակ գնալիս մարտկոցը նորից լիցքավորվում է։
Իսկ եթե…
- ?
Տրամվայն ունի մեկ լար։ Որտեղո՞վ է վերադառնում նրա հոսանքը։
- ?
Ինչո՞ւ են թռչունները հանգիստ նստում տրոլեյբուսի լարին, և նրանց ոչինչ չի լինում։
- ?
Տրոլեյբուսի երկու լարերը երբեք չպիտի դիպչեն իրար։ Ի՞նչ կլինի, եթե դիպչեն։
- ?
Ինչո՞վ է հարմար, որ մարտկոցով տրոլեյբուսը լարերի տակ գնալիս միաժամանակ լիցքավորվում է։
Մասնակիցների փորձը
0 մեկնաբանությունԻ՞նչ արեցիր, ի՞նչ ստացվեց, ի՞նչը փոխեցիր։ Քո փորձը կարող է օգնել հաջորդին։
Մեկնաբանություն գրելու համար մուտք գործիր։ Կարդալը բաց է բոլորի համար։
Մուտք գործել Հաշիվ չունե՞ս։ Նույն էջում կարող ես ստեղծել այն էլ. հասցեով կամ Google-ով։ Կանոններ